سه شعر با صدای خودم و معرفی تازه ترین مجموعه شعرم چاپ "ایچ اند اس میدیا" H&S Media لندن در سایت جدید آنلاین:
جمهوری غمگین من در سایت آمازون:
داریوش رجبیان
"جمهوری غمگین" رستم عجمی سرزمینی است بریده از خود اما آشفته از این دوری و مشتاق رسیدن به خود و خودی؛ سرزمینی که رسمالخطش هم عامل این بریدگی و جدایی است
. رستم عجمی از معدود شاعران تاجیکستان است که تا کنون مجموعههای شعرش را صرفاً به خط فارسی منتشر کرده و "جمهوری غمگین من" نخستین دفترچۀ شعر اوست که به دو خط فارسی و سیریلیک در لندن منتشر شدهاست. دو مجموعۀ قبلی این شاعر جوان را انتشارات انجمن قلم ایران و نشر تکا در تهران به خط فارسی منتشر کردهاند. "جمهوری غمگین من" نخستین تجربۀ چاپ اشعار چامهسرایان تاجیکستان به دو خط در لندن است که به اهتمام انتشارات "ایچ اند اس میدیا" H&S Media انجام گرفته.این مجموعه در آن سوی خط مخاطبی دارد که گاه معشوقش است و گاه موطن شاعر و معشوقش، اما موضوع گفتمان سرزمینی است که به جبر روزگار از هویت خود دور افتاده و در غم غنوده و یارای رسیدن به خود را ندارد. شاعر کتاب میشود تا این آلام را بازگوید:
قلبم را به معتبرترین انتشارات جهان خواهم داد
به نام دوشنبههای غمگینم
چاپش خواهم کرد
حالا در دستان تو
با نبضهایم کتابی شدهام
انگشتهایت را
روی واژههایم میگذاری
و من سطرهایی هستم که به چشمان بیقرار تو نگاه میکنم ...
موهای بلند طلائ ات
گهگاهی
روی جلدم میریزد
و حالا من کتاب بیقرارم...
و تو هنوز به واژههای من فکر میکنی...
و شاعر، پریشان از پریشانیها، به شعر خود پناه میبرد:
جغرافیای یتیم من
نشرشده
در هر مرز بیسرباز
پیامبرت کجاست؟
به کدام تاریخ
معجزه خواهد کرد؟
زیباترین خاکِ تنها!
زیباترین شعرغربت!
بی تو
آرامشم تنها
زبان مادری است
و این شعر
که تنهاییام را
در آغوش میگیرد
و احساس زخمدیدهام را
پناه میدهد...
احساس یتیم بودن در مجموعه موج میزند و "یتیم" بسامد قابل توجهی دارد:
خاک پاکدامن من!
به زودی
تو را همه خواهند شناخت...
واژههایت را که در خاک یتیم
پنهان شدهاند
همانند احساس دلتنگی برای زبان مادری، همراه با شمهای از امید:
دیر به دنیا آمدم
دلم تنگ میشود برای زبان مادریام
میدانم
واژههای غمیگن من
بهزودی
رستگار خواهند شد...
و دوباره در یأس فرو میرود و رستمانه به شغاد میاندیشد:
...امّا تلف شدیم؛ گناهی نداشتیم
شب پشت شب سحر شد و ماهی نداشتیم
رستم شدیم و آخرِ شهنامه خوش نبود
مُردیم لحظه¬لحظه و چاهی نداشتیم
چون رود آمدیم به هر پستی¬ای فرود
چون آبشار، جز دره راهی نداشتیم
می¬خواستیم مَرد بمانیم همچو کوه
پنداشتیم و پشت و پناهی نداشتیم...
حس غربت خصیصۀ اصلی این دفترچۀ شعر است؛ حس غربت شاعری در وطن ِ خویش غریب. او رفتار روزگار را با پندار و کردار خود یکی نمیبیند و خودش را خورشیدی تبعیدشده در روز میانگارد که محکوم به سوختن و ساختن است و به پیکار شب میرود. و همچنان میترسد از این که مبادا خودش نباشد؛ مبادا در حال اجرای برنامۀ فردی دیگر باشد و جدل میکند که همانا خودش بماند:
میترسم از این که به تو نگاه کنم
میترسم از این که سرم را پایین نگه دارم
میترسم از این که تو نباشی
میترسم از این که من خودم نباشم
هر پاره از شعر رستم عجمی انبانی از پرسش است که بر خوان روزگار تاجیکان پهن شده:
زاده شدم
یک کلمه اضافه شد بر جهان
نه تنها یک کلمه
همان نخستین اشکهایم
دایرهالمعارفی بود، لبریز از معانی و سؤال
و گاه رستم به واقعیتهای بیعاطفۀ روزگار به حدی نزدیک میشود که واژگانش به شعور ما یورش میبرند و با لگد آن را بیدار میکنند:
وقتی تو نیستی
دستهای من دیکتاتور میشوند
به هم میپیچند
مرا تازیانه میزنند
و انگشتان جلادم
پی در پی با آتش سیگار نفسم را میبرند
نفس رستم عجمی اما با این نفسها تازه آغاز میشود تا نفسی تازه بر پیکر نحیف پارسی فرارود بدمد. در این مجموعه به گزینش خود شاعر برخی از تازهترین آفریدههای سنتی و نوین او گردآوری شده است. این دفترچه راهی است به جمهوری غمگین شاعر که در ابیات او گریه میکند.
جمهوری غمگین من
رستم عجمی
ناشر: H&S Media
۱۸۰ صفحه
۱۵ دلار
تاریخ انتشار: ۱۰ آوریل ۲۰۱۲
Се шеър бо садои худам ва муъарифии тозатарин маҷмуъа шеърам чопи " H&M Media " Ландан дар Сойтӣ Ҷадид Онлайн
Дориюши Раҷабиён
"Ҷумҳурии ғамгин"- и Рустами Аҷамӣ сарзаминест бурида аз худ, аммо ошуфта аз ин дурӣ ва муштоқи расидан ба худу худӣ; сарзамине, ки расмулхатташ ҳам ъомили ин буридагию ҷудоист. Рустами Аҷамӣ аз маъдуди шоъирони Тоҷикистон аст, ки то кунун маҷмӯъаҳои шеърашро сирфан ба хатти форсӣ мунташир карда ва "Ҷумҳурии ғамгини ман" нахустин дафтарчаи шеъри ӯст, ки ба ду хатти порсию пириллик дар Ландан мунташир шудааст. Ду маҷмӯъаи қаблии ин шоъири ҷавонро интишороти "Анҷумани қалами Эрон" ва нашри "Тако" дар Теҳрон ба хатти форсӣ мунташир кардаанд. "Ҷумҳурии ғамгини ман" нахустин таҷрубаи чопи ашъори чомасароёни Тоҷикистон ба ду хат дар Ландан аст, ки ба эҳтимоми интишороти H&M Media анҷом гирифтааст.
Ин маҷмӯъа дар он сӯи хат мухотибе дорад, ки гоҳ маъшуқ асту гоҳ мавтани шоъир ва маъшуқаш, аммо мавзӯъи гуфтмон сарзаминест, ки ба ҷабри рӯзгор аз ҳувияти худ дур уфтода ва дар ғам ғунуда ва ёрои расидан ба худро надорад. Шоъир китоб мешавад, то ин оломро бозгӯяд:
Қалбамро ба муътабартарин интишороти ҷаҳон хоҳам дод,
Ба номи душанбеҳои ғамгинам
Чопаш хоҳам кард.
Ҳоло дар дастони ту
Бо набзҳоям китобе шудаам.
Ангуштҳоятро
Рӯи вожаҳоям мегузорӣ
Ва ман сатрҳое ҳастам, ки ба чашмони беқарори ту нигоҳ мекунам...
...
Мӯи дарозат
Гаҳгоҳе
Рӯи ҷилдам мерезад
Ва ҳоло ман китоби беқарорам...
Ва ту ҳанӯз ба вожаҳои ман фикр мекунӣ...
Ва шоъир, парешон аз парешониҳо, ба шеъри худ паноҳ мебарад:
Ҷуғрофиёи ятими ман,
Нашршуда
Дар ҳар марзи бесарбоз,
Паёмбарат куҷост?
Ба кадом торих
Муъҷиза хоҳад кард?
Зеботарин хоки танҳо!
Зеботарин шеъри ғурбат!
Бе ту
Оромишам танҳо
Забони модарист
Ва ин шеър,
Ки танҳоиамро
Дар оғӯш мегирад
Ва эҳсоси захмдидаамро
Паноҳ медиҳад...
Эҳсоси ятим будан дар маҷмӯъа мавҷ мезанад ва "ятим" басомади қобили таваҷҷуҳе дорад:
Хоки покдомани ман!
Базудӣ
Туро ҳама хоҳанд шинохт...
Вожаҳоятро, ки дар хоки ятим
Пинҳон шудаанд.
Ҳамонанди эҳсоси дилтангӣ барои забони модарӣ, ҳамроҳ бо шаммае аз умед:
Дер ба дунё омадам,
Дилам танг мешавад барои забони модариам.
Медонам
Вожаҳои ғамгини ман
Базудӣ
Растагор хоҳанд шуд...
Ва дубора дар яъс фурӯ меравад ва рустамона ба Шағғод меандешад:
...Аммо талаф шудем; гуноҳе надоштем,
Шаб пушти шаб саҳар шуду моҳе надоштем.
Рустам шудему охири "Шаҳнома" хуш набуд,
Мурдем лаҳза-лаҳзаву чоҳе надоштем.
Чун рӯд омадем ба ҳар пастие фуруд,
Чун обшор ҷуз дара роҳе надоштем.
Мехостем мард бимонем ҳамчу кӯҳ,
Пиндоштему пушту паноҳе надоштем...
Ҳисси ғурбат хасисаи аслии ин дафтарчаи шеър аст; ҳисси ғурбати шоъире дар ватани хеш ғариб. Ӯ рафтори рӯзгорро бо пиндору кирдори худ яке намебинад ва худашро Хуршеди табъидшуда дар рӯз меангорад, ки маҳкум ба сӯхтану сохтан аст ва ба пайкори шаб меравад. Ва ҳамчунон метарсад аз ин ки мабодо худаш набошад; мабодо дар ҳоли иҷрои барномаи фарде дигар бошад ва ҷадал мекунад, ки ҳамоно худаш бимонад:
Метарсам аз ин ки ба ту нигоҳ кунам,
Метарсам аз ин ки сарамро поин нигаҳ дорам.
Метарсам аз ин ки ту набошӣ,
Метарсам аз ин ки ман худам набошам.
Ҳар пора аз шеъри Рустами Аҷамӣ анбоне аз пурсиш аст, ки бар хони рӯзгори тоҷикон паҳн шуда:
Зода шудам,
Як калима изофа шуд бар ҷаҳон.
На танҳо як калима,
Ҳамон нахустин ашкҳоям
Доиратулмаъорифе буд, лабрез аз маъонию суол.
Ва гоҳ Рустам ба воқеъиятҳои беъотифаи рӯзгор ба ҳадде наздик мешавад, ки вожагонаш ба шуъури мо юриш мебаранд ва бо лагад онро бедор мекунанд:
Вақте ту нестӣ,
Дастҳои ман диктотур мешаванд,
Ба ҳам мепечанд,
Маро тозиёна мезананд.
Ва ангуштони ҷаллодам
Пайдарпай бо оташи сигор нафасамро мебуранд.
Нафаси Рустами Аҷамӣ, аммо, бо ин нафасҳо тоза оғоз мешавад, то нафасе тоза бар пайкари наҳифи порсии Фарорӯд бидамад. Дар ин маҷмӯъа ба гузиниши худи шоъир бархе аз тозатарин офаридаҳои суннатӣ ва навини ӯ гирдоварӣ шудааст. Ин дафтарча роҳес ба ҷумҳурии ғамгини шоъир, ки дар абёти ӯ гиря мекунад.
"Ҷумҳурии ғамгини ман",
Рустами Аҷамӣ
Ношир: H&S Media
180 сафҳа
15 дулор
Торихи интишор: 10.04.2012